Podatek dochodowy KRUS – jak obliczyć?

Podatek dochodowy w KRUS to temat, który każdego roku budzi sporo pytań wśród rolników, domowników oraz emerytów i rencistów pobierających świadczenia z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Choć KRUS sam w sobie nie jest urzędem skarbowym, pełni funkcję płatnika podatku dochodowego od świadczeń, które wypłaca. Natomiast rolnicy prowadzący dodatkową działalność gospodarczą muszą pilnować limitów podatkowych, aby nie stracić prawa do ubezpieczenia w KRUS.

Kogo dotyczy podatek dochodowy w KRUS?

Podatek dochodowy w kontekście KRUS dotyczy przede wszystkim dwóch grup:

• Rolników i domowników, którzy prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą, ale nadal pozostają w KRUS.
• Świadczeniobiorców KRUS – czyli osób pobierających emerytury, renty lub inne świadczenia, np. rodzicielskie świadczenie uzupełniające czy dodatki specjalne.

Mechanizm podatkowy jest nieco inny w obu przypadkach: rolnicy muszą kontrolować wysokość należnego podatku, natomiast świadczeniobiorcy KRUS – zasady poboru zaliczek od wypłacanych świadczeń.

1. Podatek dochodowy dla rolników prowadzących działalność gospodarczą

Rolnik może pozostawać w KRUS pod warunkiem, że należny podatek dochodowy z pozarolniczej działalności nie przekracza ustawowego limitu. W 2025 roku limit wynosi 4 576 zł.

Jak obliczyć należny podatek?

Należny podatek to kwota wskazana w zeznaniu rocznym PIT – po uwzględnieniu kosztów, ulg i wcześniej zapłaconych zaliczek.

Przykład:
Rolnik prowadzi warsztat mechaniczny i w PIT-36 wykazał podatek należny 3 900 zł. Nie przekracza limitu, więc pozostaje w KRUS.
Jeśli podatek wyniósłby 4 600 zł – przekroczenie progu powoduje obowiązek przejścia do ZUS.

Dokumentacja

Do 31 maja roku następującego po roku podatkowym rolnik musi złożyć w KRUS:

• Zaświadczenie z urzędu skarbowego o wysokości podatku, lub
• Oświadczenie własne (formularz KRUS) o nieprzekroczeniu limitu.

Brak dokumentu w terminie skutkuje utratą ubezpieczenia rolniczego.

2. Zaliczki na podatek dochodowy od świadczeń KRUS

KRUS potrąca zaliczki od emerytur, rent, dodatków oraz innych świadczeń. Podstawowe zasady w 2025 roku są takie:

• Świadczenia do 2 500 zł brutto miesięcznie – zaliczka 0 zł (kwota wolna od podatku 30 000 zł rocznie).
• Świadczenia powyżej 2 500 zł – zaliczka 12% od nadwyżki, pomniejszona o 1/12 kwoty zmniejszającej podatek (300 zł).
• Świadczenia roczne powyżej 120 000 zł – zaliczka 32% od nadwyżki, również pomniejszona o 300 zł.

Przykład praktyczny:
Emeryt KRUS otrzymuje 3 200 zł brutto miesięcznie.

• Nadwyżka ponad 2 500 zł: 700 zł
• Zaliczka: 700 × 12% = 84 zł – 300 zł = 0 zł
  Czyli przy tej kwocie zaliczka wynosi 0 zł, dopiero przy wyższych świadczeniach zaczyna być pobierana.

3. Składka zdrowotna a podatek dochodowy

Warto pamiętać, że podatek dochodowy i składka zdrowotna to dwa różne potrącenia:

• Podatek dochodowy (PIT) – zależy od kwoty świadczenia i progów podatkowych.
• Składka zdrowotna – zawsze wynosi 9% kwoty brutto świadczenia, niezależnie od jego wysokości.

Niektóre dodatki (np. pielęgnacyjny, świadczenie uzupełniające dla osób niesamodzielnych) są zwolnione zarówno z PIT, jak i składki zdrowotnej.

4. Praktyczne wskazówki – jak samodzielnie obliczyć zaliczkę

Oto prosty sposób krok po kroku:

1. Ustal kwotę świadczenia brutto.
2. Sprawdź, czy mieści się w granicy 2 500 zł – jeśli tak, zaliczka wynosi 0 zł.
3. Jeśli przekracza – oblicz nadwyżkę.
4. Pomnóż nadwyżkę przez 12% (pierwszy próg) lub 32% (drugi próg).
5. Odejmij 300 zł (1/12 kwoty zmniejszającej podatek).

5. Co zrobić, gdy zaliczka jest zbyt wysoka lub zbyt niska

Świadczeniobiorca może w KRUS złożyć oświadczenie o pomniejszeniu lub niepomniejszaniu zaliczki. Dzięki temu uniknie niedopłaty lub nadpłaty przy rocznym rozliczeniu PIT.

• Oświadczenie można złożyć maksymalnie trzem płatnikom.
• Należy je odnawiać, jeśli zmienia się sytuacja finansowa.

6. Gdzie znaleźć formularze i pomoc

Wszystkie aktualne wzory formularzy i oświadczeń dostępne są na stronie:
www.krus.gov.pl